Waarom zoveel dingen misgaan: door CIA – de giftige combinatie van Complexiteit, Incompetentie en Arrogantie
Onze samenleving wordt steeds complexer. Techniek, regelgeving en organisaties groeien in omvang en verwevenheid. Maar de kennis en het overzicht om die complexiteit echt te beheersen ontbreekt steeds vaker. Komt daar ook nog arrogantie bij (we weten wel waar we mee bezig zijn), dan ontstaat een gevaarlijke mix die instituties, bedrijven en overheden van binnenuit kan laten falen waardoor de maatschappij met de brokken zit: CIA, als de giftige combinatie van Complexiteit, Incompetentie en Arrogantie.
In deze Mexicaanse grot groeien kristallen van 12 meter, maar te lang blijven is dodelijk
Op 290 meter diepte onder de Naica-mijn loopt de temperatuur op tot 58 graden, bij een luchtvochtigheid die bijna 100 procent bereikt. Zelfs met speciale koelpakken houd je het er ongeveer 45 minuten uit.
Uit deze gletsjer stroomt al een eeuw bloedrood water, en nu weten we eindelijk waarom
Meer dan een eeuw na de ontdekking van Blood Falls op Antarctica is de rode kleur van het water verklaard. Onderzoekers vonden iets wat eerdere analyses misten: piepkleine ijzerrijke deeltjes die door blootstelling aan zuurstof roesten en zo hun felle kleur krijgen.
De kraan van een mijnbouwschip greep zich vast op 5.000 meter diepte: wat hij vasthield brak voordat het boven kwam
In augustus 1974 zette de CIA de Hughes Glomar Explorer in boven een Sovjet-onderzeeƫr op 5.000 meter diepte. De geheime missie moest een technische triomf worden, maar eindigde met een verlies dat nooit meer werd hersteld.
Hoe je jouw huis kunt verduurzamen met een thuisbatterij
Je huis verduurzamen begint vaak met zonnepanelen. Daarmee wek je zelf stroom op en verlaag je het gebruik van netstroom. Toch gebruik je niet altijd alle opgewekte energie op het moment dat je zonnepanelen stroom leveren. Overdag is de opbrengst vaak hoog, terwijl je verbruik juist in de ochtend en avond toeneemt.
In warm zwemwater leeft een amoebe die via je neus je hersenen bereikt
Primaire amoebe-meningo-encefalitis, de infectie die Naegleria fowleri kan veroorzaken, is tot nu toe niet vastgesteld in Nederland of Belgiƫ. In de Verenigde Staten werden tussen 1937 en 2025 180 gevallen geregistreerd, ondanks het minuscule risico.
De ‘gevaarlijkste klomp materie op aarde’ ligt nog altijd in een kelder in OekraĆÆne
In de onderhoudsgang onder Reactor 4 in Tsjernobyl ligt nog altijd de Elephant's Foot, een klomp corium die ontstond na de ramp van 26 april 1986. De bijnaam gevaarlijkste klomp op aarde is overdreven, maar de massa blijft een risico.
Duitsland stopte zijn kernafval in een zoutmijn, en nu sijpelt er water naar binnen
In Asse II bij WolfenbĆ¼ttel liggen zo'n 126.000 vaten radioactief afval opgeslagen. Zoutwater stroomt er al sinds 1988 binnen, maar sinds 2024 zoekt het onverwacht diepere routes, terwijl de BGE de instroom nog altijd probeert in te dammen.
Op het verste punt van elke kust ligt het kerkhof van onze ruimtevaartuigen
Point Nemo ligt 2.688 kilometer van het dichtstbijzijnde land en is daarmee de meest afgelegen plek op aarde. In dit stuk oceaan eindigde Mir al in zee, en in januari 2031 staat ook het ISS er een laatste duik te wachten.
Onder dit Amerikaanse stadje brandt al 64 jaar een vuur dat niemand kan blussen
Meer dan duizend inwoners van Centralia in Pennsylvania moesten in de jaren tachtig vertrekken vanwege een ondergrondse mijnbrand. Die brand woedt er sinds mei 1962, en liet een plaats achter waar de grond zelf onveilig werd.
Dit kwalletje kan terug in de tijd reizen, en sterft daardoor bijna nooit
De Turritopsis dohrnii is met 4,5 millimeter kleiner dan een pinknagel en kan in theorie steeds opnieuw aan een nieuw leven beginnen. Ouderdom krijgt zo geen vat op de kwal, al blijven ziekte en roofdieren een reƫel einde.
Terwijl de mens toekeek, ontdekte deze AI een manier om de opwarming af te remmen
Een AI-model van de University of Southern California zou een recept voor COā-opslaand beton hebben gevonden. Het systeem, Allegro-FM, rekende miljarden atomen tegelijk door om veelbelovende materiaalcombinaties op te sporen.
Dit dier zwemt nu nog rond, en het leefde al toen Rembrandt schilderde
Een Groenlandse haai van ongeveer vijf meter bleek naar schatting 392 jaar oud, weliswaar met een ruime onzekerheidsmarge. Onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen doken in 2016 in die uitzonderlijke levensduur en zochten uit hoe je de leeftijd van zo'n dier kunt bepalen.
Door gaten in klimaatmodellen wordt de dreiging van extremen nu al werkelijkheid
Er zitten flinke gaten in de klimaatmodellen die ons moeten waarschuwen voor de gevolgen van klimaatverandering en extreem weer. Daardoor zien we nu al weersextremen die pas voor 2050 waren voorspeld. En er ontbreken belangrijke bronnen in de boekhouding. Met alle gevolgen van dien.
Twee miljard jaar geleden bouwde de natuur zelf een kernreactor, en hij draaide eeuwenlang
Circa twee miljard jaar geleden functioneerde in Oklo, Gabon, een natuurlijke kernreactor vermoedelijk honderdduizenden jaren lang. Toen Francis Perrin in 1972 de sporen ervan herkende, bleek de natuur een kernproces te hebben voortgebracht dat nog altijd vragen oproept.
EĆ©n uur aan de oever van dit meer is dodelijk, en het ligt er nog steeds
Aan de oever van het Karatsjajmeer in Rusland liep de straling rond 1990 op tot ongeveer 6 sievert per uur, genoeg voor een dodelijke dosis binnen een uur. Het meer is sinds 2016 afgedekt en dient nu als opslagplaats voor kernafval.
Tien dagrecords en een reeks hittegolven: deze zomer schrijft geschiedenis
In De Bilt werd 13 augustus met 32,2 graden de warmste ooit gemeten voor die datum, goed voor het tiende dagrecord van 2026. Diezelfde dag leverde ook de vijfde regionale hittegolf van het jaar op.
Bomen nemen minder CO2 op bij hitte: wat betekent dat voor klimaatmodellen?
Nieuw onderzoek van Cornell University laat zien dat klimaatmodellen de opnamecapaciteit van bossen mogelijk overschatten. Bij hogere temperaturen zetten bomen minder koolstof om in hout en andere langdurige opslag. Dit kan betekenen dat de aarde sneller opwarmt dan nu wordt voorspeld. Ook de groei van voedselgewassen staat onder druk door droogte en hitte.
Boeren bouwden 4.000 jaar geleden een gigantisch watersysteem, zonder overheid of ingenieurs
Pre-Spaanse gemeenschappen in La Mojana, Colombia, bouwden zonder centraal bestuur een uitgestrekt stelsel van kanalen en verhoogde akkers. Het systeem was in gebruik van de eerste eeuwen voor Christus tot de 11e eeuw na Christus.
Hoe beperk je bodemschade bij de aanleg van wind- en zonneparken?
Voor de aanleg van een wind- of zonnepark komt zwaar materieel het terrein op. Vrachtwagens brengen materialen, kranen plaatsen onderdelen en machines rijden meerdere keren over dezelfde routes. Vooral op een natte of slappe ondergrond kan dat leiden tot verdichting en diepe rijsporen.
In jouw DNA leeft een uitgestorven mensensoort voort
Bij mensen met voorouders buiten Sub-Saharaans Afrika bestaat een tot vier procent van het genoom uit Neanderthaler-DNA. Ook de Denisovamens liet sporen na, van de afweer tot het leven op grote hoogte.
Zonnestroom opslaan voor netbalans: kansen van thuisbatterijen
De opkomst van zonne-energie heeft het elektriciteitsnet ingrijpend veranderd. Waar vroeger een handjevol grote centrales de stroomvoorziening regelde, wekken vandaag miljoenen huishoudens zelf energie op. Dat is een succes van de energietransitie, maar het brengt ook uitdagingen mee: op zonnige dagen komt er soms meer stroom terug op het net dan het kan verwerken, terwijl er 's avonds juist een piek in de vraag ontstaat.
Sediment verstikt stuwmeren wereldwijd: 2 miljard mensen komen zonder water te zitten
Vooral kleine reservoirs staan onder druk: 58,6 procent kan tegen 2060 onbruikbaar worden. Onderzoekers van het Nanjing Institute of Geography and Limnology, onder leiding van Kai Liu, pleiten daarom voor een andere aanpak van sediment.
Nieuwe klap voor het klimaat: Colombia trekt zich terug uit Santa Marta initiatief
Colombia trekt zich terug uit het initiatief dat het land zelf mede had opgericht. Het Santa Marta initiatief moest landen samenbrengen om samen fossiele brandstoffen uit te faseren. De nieuwe rechtse president Abelardo de la Espriella kiest juist voor meer olie, gas en fracking. Dat is niet alleen een politieke koerswijziging, het is ook een pijnlijk signaal over hoe kwetsbaar internationale klimaatafspraken eigenlijk zijn.
Waarom muggen altijd jou kiezen, en je tentgenoot overslaan
Je huidgeur bepaalt vaak wie de prikken incasseert. FIU testte 119 mensen en ontdekte dat drie muggensoorten elk op een andere geurcombinatie afkomen. Waarom je voor de ene soort een magneet bent en voor de andere niet, zit in details die je niet ruikt.
Elektriciteitsbelasting voor huishoudens kan flink omlaag zonder extra kosten voor de overheid
De belasting op elektriciteit kan voor de meeste huishoudens flink omlaag, zonder dat de overheid inkomsten misloopt. Dat stelt de Consumentenbond op basis van een doorrekening van adviesbureau Berenschot. De kosten verschuiven dan deels naar grootverbruikers van gas. Dit maakt de verdeling van de energiebelasting eerlijker en verduurzaming voor consumenten aantrekkelijker.
Vissen geven kanker aan elkaar door, en dat verandert wat we over de ziekte dachten
In Lake Memphremagog blijkt ongeveer een derde van de bruine dwergmeervallen een tumor te dragen die van vis op vis kan overspringen. De ontdekking van de University of Vermont is de eerste overdraagbare kanker bij een vissoort en zet de zeldzaamheid van dit natuurverschijnsel op losse schroeven.
Een verborgen kou tussen Groenland en Noorwegen kan de Sahara hebben drooggelegd: na 6.000 jaar verdween het groen
Zo'n 5.500 jaar geleden veranderde de groene Sahara in het droge landschap dat we nu kennen. Onderzoekers zien aanwijzingen dat een afkoeling ver in het noorden daarbij een beslissende rol speelde, maar over hoe abrupt die omslag ging bestaat nog discussie.
Deze dodelijke schimmel verstopt zich wekenlang in je haarzakjes voor hij toeslaat
Candida auris kan zich in muizen wekenlang verschuilen in haarzakjes, blijkt uit onderzoek van UCSF dat op 6 augustus in Science verscheen. Voor gezonde mensen is de schimmel op de huid meestal onschadelijk, maar bij kwetsbare patiƫnten kan hij gevaarlijk worden zodra hij dieper het lichaam binnendringt.
Nederland nadert een grens die sinds 1976 niet meer is bereikt
Het landelijk neerslagtekort stond op 11 augustus op 282 millimeter en Nederland hoort inmiddels bij de 5 procent droogste jaren ooit gemeten. Daarmee komt het recordjaar 1976 dichtbij, met gevolgen die verder reiken dan een paar verdorde grasvelden.