Hier vind je bijdragen van onze gastauteurs, waaronder Else Boutkan, Ewald Engelen, Bas Eickhout, John Huige, Gert Jan Jansen, Jan Juffermans, Joseph Kessels, Martijn Jeroen van der Linden, Socrates Schouten, Marcel Schuttelaar, Frans van der Steen, Hans Stegeman en Allerd Stikker.
Liset Meddens wil mensen mobiliseren via Fossielvrij NL en zo bedrijven en publieke instellingen dwingen om te stoppen met fossiel. Doel is de overgang naar een duurzame economie te versnellen en klimaatverandering tegen te gaan. ,,Zoveel tijd hebben we niet meer.” Over de energietransitie, grote machtsblokken en zelf een kleine energiecentrale worden. ,,Klimaatverandering is een […]
De transitie naar een nieuwe economie met nieuwe businessmodellen gaat een enorme impact hebben op onze samenleving, economie en bedrijfsvoering. We zullen moeten leren van de fouten uit het verleden en bewegen naar een werkelijk Circulaire Economie. Via een holistische benadering waarin Mens, Aarde en Waardecreatie centraal staan, nu en voor de toekomst. Duurzaamheid en […]
Iedereen kent het klimaatprobleem wel. Veel mensen vinden ook dat er iets moet gebeuren. En toch doen maar weinig mensen echt iets. Wat houdt de massa tegen? En vooral: wat motiveert om wel –en snel- in beweging te komen en te doen wat we kunnen? Ongelooflijk hoe een immens probleem als klimaatverandering, waarvan keer op […]
We zien momenteel wereldwijd een spanning optreden, op veel vlakken. De energie stroomt veelal niet meer. Dat betekent dat de organiseerprocessen eraan toe zijn om te transformeren, zodat we kunnen ontwikkelen naar een nieuwe balans om weer gezond te worden met elkaar. Hoe moeten we daar komen? Er wordt van alles opnieuw bedacht aan regels […]
Het verduurzamen van de Nederlandse warmtevoorziening staat eindelijk volop in de belangstelling in het Nederlandse energiedebat. Jarenlang ging het vooral over het verduurzamen van de elektriciteitsvoorziening: de nut en noodzaak van wind, de vraag of zon wel past in Nederland, getijdenenergie, zoet-zout-energie, valmeren. In het debat werd veelal vergeten dat elektriciteit voor huishoudens vandaag de […]
Waarom is al bijna iedereen het erover eens dat de groei van de wereldbevolking een groot probleem is, maar durft toch nog geen enkele politieke partij in Nederland voorstellen te doen voor bevolkingsbeleid, zonder dwang? Intussen wordt er wel geprofiteerd van dat taboe door bedrijven en instellingen die graag hun eigen oplossingen ‘verkopen’ met verwijzing […]
Alleen Wallonië lijkt zich op dit moment nog tegen CETA te verzetten. De meeste politici, ook in Nederland, gaan met het verdrag akkoord, en vinden dat tegenstanders niet moeten zeuren, omdat Canada zo’n keurig land is met een aardige premier. Dat tegenstanders blijven ‘zeuren’ komt ook omdat het steeds om dezelfde soort verdragen gaat die […]
De stip op de horizon is gezet: in 2050 moet de energievoorziening duurzaam zijn. Dat betekent dat het gebruik van aardgas in de gebouwde omgeving is beëindigd. De conventionele gasketel wordt niet meer gebruikt en we koken niet meer op aardgas. De grote vraag daarbij is: welk transitiepad bewandelen we? Welke maatregelen moeten we nú […]
Nieuwe leiders hebben de toekomst. Dit kun je lezen in het ‘Handvest Nieuw Leiderschap’(Young Bilderberg Conference, 2010). Enkele hoofdpunten uit het Handvest zijn: de balans tussen shareholders en stakeholders. Waardecreatie en langetermijn perspectief. Beheersing in het verwerven van inkomen. En keus voor dienend leiderschap / servant leadership. Een van de elementen van dienend leiderschap / […]
Zorg voor en om elkaar is zo oud als de mensheid zelf. Na WOII heeft Nederland de samenleving strakker georganiseerd, daarbij voorop lopend in het bedenken en ontwikkelen van nieuwe technieken en verbeteren van bestaande toepassingen. Er was genoeg geld voor onderwijs en een groeiende ruimte voor het zorgdomein. De zorg voor ouderen werd verleend […]
Dit is de 2e column in een serie van 3 waarin ik probeer de ingrijpende ontwikkelingen te schetsen in de bestaande bebouwde omgeving, een handreiking te bieden voor verstandige keuzes voor ‘bestaande’ organisaties en te belichten wat voor rol ethiek daarin speelt. Ik beperk me hierbij tot de bestaande sociale woningbouw. Veel organisaties vinden het […]
Kijken we te eenzijdig naar financieel rendement bij initiatieven voor duurzame opwekking van energie? Helaas wel. Het is hoog tijd meer gewicht toe te kennen aan lokale participatie. Dat vindt Bas Wijnen van Vrijopnaam.nl Niets menselijks is ons vreemd. Veel zaken komen pas in beweging als er een financieel rendement aan de horizon gloort. De […]
Dat het slecht gaat in de varkenssector is eigenlijk geen nieuws. Al enige tijd wordt erover geschreven. Ik citeer enkele krantenartikelen: ‘Dolgedraaide varkensmarkt’ (NRC, 5 september 2015) en ’Die hetze tegen varkensboeren jaagt ze nog eens het land uit’ (NRC, 30 mei 2016). Afgelopen week werd een nieuwe episode toegevoegd: nu een plan om uit […]
Alles komt goed! Voor ieder maatschappelijk probleem is een technische oplossing te verzinnen. Neem nou energie: zonnepanelen worden alsmaar goedkoper, waardoor hernieuwbare energie de fossiele industrie uiteindelijk vanzelf wegconcurreert. Einde klimaatprobleem. Dat is, een beetje kort-door-de-bocht samengevat, de optimistische visie van futuristen die duurzaamheidsuitdagingen te lijf willen gaan met nieuwe technologie. Het boek Abundance van […]
In mei berichtte BNR Nieuwsradio dat sinds 2011 van de 189 SDE-aanvragen voor een zonnepark groter dan 3000 panelen er in 2016 slechts twintig gerealiseerd zijn. Het overgrote deel van de initiatieven wordt dus niet gebouwd. De uitkomsten uit het onderzoek van BNR zijn opvallend en teleurstellend. De berichtgeving op BNR roept de vraag op […]
In Nederland is al een paar jaar een energierevolutie bezig. Overal worden zonnepanelen neergelegd en op TV proberen de energiemaatschappijen hun windstroom te verkopen. En dat is goed, want in 2020 moet Nederland van de EU zijn koolstofdioxide-uitstoot verlagen met 20% ten opzichte van 1990. Ook moet de hoeveelheid energie voor 14% duurzaam opgewekt worden. […]
Er zijn tenminste drie prangende redenen om zeer energiezuinig te willen bouwen: lagere energiekosten voor de consument, meer comfort en gezondheid voor de bewoner of gebruiker én om de klimaatcrisis te bezweren door een energieneutrale samenleving te creëren. Deze drie aspecten worden niet betrouwbaar in kaart gebracht door de EPC. Zoals reeds door de Nederlandse […]
Zo ongeveer op het moment dat deze blog verschijnt opent PakhuisB zijn deuren op een tijdelijke locatie in Breda. PakhuisB was de werknaam van ‘iets dat het Bredase zusje van het Amsterdamse pakhuis De Zwijger (wie kent het niet) zou kunnen worden’. Maar de werknaam ging al snel leven in de stad en is nu […]
Biologische landbouw heeft een luxe probleem. Biojournaal schreef er op 21 maart 2016 een interessant artikel over. De prijzen zijn goed vanwege een structureel snel groeiende vraag in Nederland en wereldwijd. Want consumenten worden zich steeds bewuster van wat zij eten en wat dat kan doen met hun gezondheid. De supermarkten en streekmarkten spelen daar […]
Oliesjeiks, verwondering en financiering van Nieuwe Business Modellen Sjeik is de titel die in de Arabische wereld gegeven wordt aan iemand die aanzien heeft als leider, zowel op geestelijk als wereldlijk gebied. Ergens zit er in ieder van ons een Sjeik. De kunst is om hem de ruimte te geven. Eind vorige eeuw werd ik […]
Steeds vaker worden zorgbehoevende mensen verzorgd door familie, vrienden of kennissen. Als gevolg van de verdergaande vergrijzing en veranderingen in de zorgwet neemt het aantal mantelzorgers steeds sneller toe. De website mantelzorgvoorbeginners.nl richt zich op mensen die geen of weinig ervaring hebben met het regelen van zorg en hulp. Eigen regie en keuzevrijheid voor de […]
Denk je 7 jaar geleden nog met een strategie van verduurzamen van organisatie en diensten de komende tijden te kunnen overleven, merk je dat de wereld in een dusdanig snel tempo structureel aan het veranderen is dat alles weer op de schop moet. Wat vandaag zinvol lijkt, is morgen al weer achterhaald. Hoe vind je […]
Degrowth, ontgroeien en krimpen zijn termen die de laatste paar jaar steeds vaker opduiken. Het is tekenend voor de groeiende bewustwording en gevoelde urgentie rond klimaatverandering, maar ook voor een verdieping van het debat over de noodzaak tot een heel andere economie te komen. Occupy en Podemos zijn uitingen van dit debat. Bij veel NGO’s, […]
Sinds 1 januari 2015 moet iedereen bij verkoop of verhuur van een woning een energielabel overhandigen. Waarom eigenlijk? Wat is het en wat kunnen we er mee? De woningeigenaar moet in het label een stimulans zien om aan het werk te gaan. Aan het werk om de #energieprestatie van de woning te verbeteren. Verbeteren door […]
Krimp van de economie? Iedereen schiet ervan in een kramp. Dat is immers het ergste wat er kan gebeuren in een economie die op groei is gebaseerd. Toch biedt degrowth tal van mogelijkheden om de economie weer dienstbaar te maken; dienstbaar aan mensen in plaats van geld; dienstbaar aan een bestaan waarin kwaliteit en eerlijker […]
Begin februari 2016 verscheen het rapport van KPMG LLP over de ontwikkelingen van decentrale energiesystemen in Engeland. Het rapport werd in opdracht van de Britse vereniging voor hernieuwbare energie (REA) geschreven en geeft aan dat investering in energieopslag zowel voor huishoudens als voor beheerders van (micro) netten economisch steeds interessanter wordt. Een decentraal energiesysteem bestaat […]
Ik ben er van overtuigd dat we de huidige wereldproblemen kunnen oplossen met technologie die nu al voor handen is. Economie, democratie, duurzaamheid, files, werkeloosheid, basissalaris, en gepersonaliseerde (én betaalbare) zorg, onderwijs en overheid… Alle mogelijkheden zijn er al. Ze moeten alleen door de juiste mensen worden toegepast. Het is een kwestie van een enorme […]
De markt moet het doen in de circulaire economie: duurzaamheid en spaarzaamheid door economische prikkels. Desondanks zal er in de omgang met schaarse grondstoffen geen verandering komen zonder de passie van lokale initiatieven. Een pleidooi voor een knutseleconomie. Terwijl het ‘rendementsdenken’ of de ‘economisering’ recent als perversiteit te boek zijn komen te staan, is er […]
Het areaal ggo-gewassen heeft sinds 1996 een grote vlucht genomen. De meest toegepaste vorm van genetische modificatie is transgenese. Daarbij worden genen uit een andere soort ingebracht. Inmiddels zijn er nieuwe vormen van genetische modificatie ontwikkeld, zoals cisgenese, waarbij het DNA met soorteigen genen wordt gemodificeerd, en nog weer nieuwere vormen, zoals CRISPR/CAS9 en ODM. […]
Graag wil ik de lezer meenemen in een aantal verhalen van de afgelopen periode. Hieronder een kleine bloemlezing. We leven in een mooie, soms minder mooie, en soms ronduit idiote wereld. Maar laten we ons door alle voorbeelden laten inspireren. Om het anders of beter te doen. Ik sprak met een agrarisch ondernemer met een […]
Warmtepompen zijn in de woningbouw een veel gekozen oplossing als duurzame installatie. Maar hoe behulpzaam zijn ze bij het bestrijden van klimaatverandering? Het achterliggende idee van een warmtepomp is om gratis omgevingswarmte te verpompen naar 35 à 40 °C voor ruimteverwarming en 55°C voor warm tapwater. Dat zou moeten leiden tot een lage CO2-emissies en […]
Het is veelzeggend dat het belang van het kwekersrecht dat voor de hele Europese Unie geldt de politieke partijkleuren overstijgt, althans in Nederland. Het geeft daarmee aan, hoe belangrijk het kwekersrecht is voor de Nederlandse agrarische veredelingssector. Het kwekersrecht, en dan met name de kwekersvrijstelling, is in gevaar. Patenten op planteigenschappen en zelfs gewassoorten, zoals […]
Onlangs was ik in de gelukkige omstandigheid om mee te mogen denken met studenten die nieuwe business modellen hadden bedacht. Zij moesten een ‘pitch’ houden over hun idee. Sommigen hielden een gloedvol betoog, waarbij het idealisme eraf spatte. Af en toe vlogen ze in mijn ogen uit de bocht, en werd het belerend, prekerig of […]
Een week voor de Klimaattop lanceert Renée Scheltema haar scherpzinnige documentaire Normal Is Over. Hierin onderzoekt ze waarom groei nog steeds onze heilige graal is, terwijl de Aarde oneindige groei duidelijk niet verdraagt. Oplossingen biedt ze ook: “We moeten naar een systeem dat is geënt op het verbeteren van de planeet.” “Succes!”, lachten de mensen […]
Afgelopen week presenteerden oliemaatschappijen BP, Chevron, ExxonMobil en Shell winstdalingen van 40 tot 70 procent. Ze verwezen naar de sterk gedaalde olieprijs, maar hier is meer aan de hand. De energiewereld verandert snel. Elektriciteitsmaatschappijen gingen de oliemaatschappijen al voor en zijn in een tredmolen van grote veranderingen geraakt. De opkomst van thuisopwekking en grootschalige duurzame […]
De grote, oude banken hebben het zwaar: de flitsende financiële wereldspelers van vroeger zijn nu in handen van de overheid, hun imago ligt aan gort en ze hebben grote moeite zich aan te passen aan veranderende tijden. Gelukkig worden in hoog tempo nieuwe bankjes geopend. Bij deze bankjes draait het niet om groot geld, kredietverlening […]
Op 20 oktober schreef hoogleraar Wim Boonstra een artikel in het FD, waarin hij ontkent dat banken geld scheppen. Dit in reactie op het burgerinitiatief ‘Ons Geld’. In zijn reactie laat Boonstra een belangrijk aspect van geldschepping, de rentevergoeding over leningen, buiten beschouwing. Ons Geld reageert bij monde van Martijn Jeroen van der Linden. In […]
Het basisinkomen is een onvermijdelijk antwoord op een veranderende economie, aldus voorstanders. Dom, duur en onnodig, vinden tegenstanders. Het basisinkomen wordt steeds vaker genoemd als realistisch alternatief voor het sociale vangnet, maar de grote partijen in Nederland staan vooralsnog niet te springen om het in te voeren. Onvoorwaardelijke uitkering Met de term basisinkomen wordt over […]
‘Sjoemelsoftware’; het zou zomaar het woord van het jaar kunnen worden. Vooralsnog worden slechts Volkswagen en Samsung met de term geassocieerd. Maar het ziet er naar uit dat het einde van de lijst nog niet in zicht is. De gevolgen voor Volkswagen zijn een dalende koers, claims, marktbarrières, et cetera. Het toont aan dat de […]
Met de VN Klimaatconferentie in Parijs in december dit jaar in zicht, is de milieubeweging op zoek naar een nieuwe invulling van de klimaatcampagnes. Succes bij verschillende campagnes in de Verenigde Staten dwingt Greenpeace en een samenwerkingsverband van vele Amerikaanse milieuorganisaties tot nieuwe campagnes. In Nederland zoekt Milieudefensie naar nieuwe wegen om de energietransitie te […]
‘Zo, nu ga je slapen tot volgend jaar’, zei mijn moeder op een oudejaarsavond. Ik was een jaar of vier. Oei, wat was ik boos! Ze moest me eerder wakker maken. Ik wilde helemaal niet slapen tot volgend jaar, één nachtje was meer dan genoeg. Ik had duidelijk nog geen benul van tijd. Dit tot […]
Als econoom ben ik vertrouwd met het denken in termen van waarden en gepokt en gemazeld in het neoklassieke economische denken. Dat laatste is belangrijk, want in deze traditie is het begrip waarde op te vatten als financiële waarde. De overwaardering voor financiële waarde(n) vindt zijn weerslag in een sterke focus op een specifieke stakeholder, […]
Of het een vreemde eigenschap of gewoon beroepsdeformatie; dat weet ik niet. Het is een soort tweede natuur van mij om als marketeer een krantenartikel te lezen of een tv programma te kijken en het later als metafoor te gebruiken in een business context. Ik betrap mezelf erop wanneer ik met mijn gezin naar de […]
Vanuit De Groene Zaak hebben we het afgelopen jaar intensief opgetrokken met een aantal partijen uit het bedrijfsleven om hun sociale impact meetbaar en inzichtelijk te maken. Samen met een aantal kennispartners, waaronder Het Groene Brein, EY, KPMG en True Price, gingen ze de uitdaging aan om op businesscase-, maar soms ook op businessmodelniveau, sociale […]
Bij terugkomst van vakantie lag de factuur van de Newmotion weer in de mailbox. In juni had ik bij externe betaalde laadpalen 19 keer aangesloten. Ik ben inderdaad zo’n gek die laad, waar ik laden kan. In juni had ik ook daadwerkelijk een verbruik met mijn Prius Plug in hybride van 1 op 48 wat […]
Er is een grote verandering gaande op ons platteland. Veel oudere boeren houden ermee op en hun bedrijven en grond hebben geen erfopvolger. Steeds vaker worden er boerderijen gesloopt en bijvoorbeeld vervangen door landelijke villa’s. De kleinschalige familielandbouw dreigt van ons platteland te verdwijnen. Wat gebeurt er met de grond? Ook in het gebied tussen […]
Het eindspel dat deze dagen in volle gang is wordt door zo goed als iedereen aan de Grieken toegedicht. Maar net zo goed kun je het zien als de zwanenzang van Europa als solidaire democratie (voor zover ze dat ooit is geweest, maar het was dan toch het ideaal). Om de ware toedracht aan onze […]
Nu ook de laatste energiebedrijven gedwongen worden te splitsen is herziening van de energiebelasting meer dan ooit noodzakelijk. Jeroen de Haas, directeur van Eneco, ziet zich genoodzaakt de investeringen in groene energie terug te schroeven. Dit vanwege de uitspraak van de Hoge Raad dat het splitsen van energiebedrijven in een netwerkbedrijf en een leveringsbedrijf in […]
Er zijn heel veel initiatieven om natuurlijk, sociaal en duurzaam kapitaal te meten. Je struikelt er bijna over. Op een congres over duurzaamheid vertelde een onderzoeker van het Groene Brein laatst dat zij wel meer dan zestig initiatieven hadden geïdentificeerd. En dat zijn ze dan waarschijnlijk niet eens allemaal. Er schijnen wereldwijd inmiddels zelfs meer […]
In zijn boek Honger wijst de Argentijn Martín Caparrós er terecht op dat honger vele oorzaken heeft. Even terecht benadrukt hij dat honger een kwestie is van geld hebben, om voedsel te kopen. Dat kan ook gezegd worden van armoede in bredere zin. Zoals wij in Nederland goed weten heeft de instelling van de Bijstandswet […]