Hier vind je bijdragen van onze gastauteurs, waaronder Else Boutkan, Ewald Engelen, Bas Eickhout, John Huige, Gert Jan Jansen, Jan Juffermans, Joseph Kessels, Martijn Jeroen van der Linden, Socrates Schouten, Marcel Schuttelaar, Frans van der Steen, Hans Stegeman en Allerd Stikker.
Als ik Matthias ontmoet in Hamburg tijdens een diner, raken we direct in een diepgaand gesprek over leiderschap. Welke kwaliteiten moet een leider hebben om de uitdagingen van de huidige samenleving aan te gaan? Valt er nog iets te leiden nu de wereld zo complex en groot (of juist klein!) geworden is? Als student ‘philosophy […]
Energiesubsidies afschaffen is in alle opzichten gunstig en dankzij de lage olieprijs durven ook steeds meer landen het aan. Toch moet het voorzichtig en slim gebeuren, om de armste bevolkingsgroepen te ontzien. Dat kan, maar het is een proces van vallen en opstaan. Begin dit jaar nam de Indonesische regering een moedig besluit. De vaste, […]
In de kapitalistische orde staat de productie van goederen in dienst van de accumulatie van het vermogen van de kapitaalbezitters. Dit principe jaagt voortdurend de groei van de productie aan met alle gevolgen van dien voor het milieu. In zijn boek ‘Afscheid van het kapitalisme’ maakt Egbert Tellegen duidelijk dat er een andere economische orde nodig is om verdere vernietiging van onze aardbol tegen te gaan. Hoe ziet die eruit? Die vraag beantwoordt de auteur in een interview met Stephan Slingerland.
Ondernemen is vooruitzien en gevoel hebben bij wat in de maatschappij speelt. Rob Adams roept met zijn boek ‘Ga Vreemd’, geen mensen op om in privé tijd vreemd te gaan, maar als organisatie eens verder te kijken dan de concurrentie in kaart te brengen. Hij noemt het branchemarken in plaats van benchmarken. Met andere woorden, […]
De Nobelprijs voor de Vrede gaat niet naar de mensen die Alfred Nobel oorspronkelijk in gedachten had, schrijven een Noorse advocaat en een Zweedse ambtenaar in een kritisch artikel. Olav Njølstad, de nieuwe secretaris van het Noorse Nobelcomité heeft onlangs in een interview aangekondigd dat er “veranderingen op komst” zijn in de Nobelprijs voor de […]
Een Legodoos met onderdelen, maar zonder bouwinstructie. Dat was de opbrengst van fase 1 van het onderzoeksproject naar Hybride Bankieren. We wilden weten wat ervoor nodig was om zakelijke transacties te laten plaatsvinden zonder dat daarbij uitsluitend afgerekend kon worden in geld. Doel was een systeem te bedenken waarin met verschillende waarden tegelijkertijd en door […]
Heb je het al wel eens aangekaart? Bijvoorbeeld op je werk, aan de universiteit, richting je bank, verzekeraar of pensioenfonds, of gewoon thuis aan de keukentafel? Eigenlijk moeten we nu overal die cruciale vraag stellen: in hoeverre steunen we nog de fossiele energie-bedrijven? Want daar moet nu echt een einde aan komen, door hun aandelen […]
De som van duurzame innovaties is tot nu toe onvoldoende om de belangrijkste milieuvraagstukken uit de wereld te helpen. Dát is de stelling van de organisatoren van de Nationale Milieudag, met als thema ‘Echt innoveren’. Dit gebeurt onder het motto ‘wie is er bang voor het grotere plaatje?’. Aan de hand van zes vragen zullen […]
We horen het vaak: de economie moet groeien. Zo niet, dan ondervinden we daar met z’n allen de gevolgen van. Daarmee is onze drang tot groei verworden tot een dwang tot groei: het is geen keuze meer, maar bittere noodzaak. De vraag waarom dit zo is, wordt zelden gesteld en de centrale rol van geld en rente daarin is bij velen onbekend. Meer bekendheid met de werking van ons geldsysteem is daarom van groot belang. Want zolang we niet begrijpen hoe de huidige manier van creatie van geld onze samenleving onder druk zet, vinden we ook geen oplossing.
Roepen dat Griekenland uit de Euro moet is roekeloos. Het is niet solidair met de Grieken en gevaarlijk omdat de psychologische en economische effecten niet te overzien zijn. Voor de positie van de EU zou het rampzalig zijn. Bovendien is een exit verdrag technisch niet geregeld. Meer lenen en meer bezuinigen door Griekenland is echter […]
Hebt u het ook gemerkt? Het is lente! In mijn tuin springen de narcissen, krokussen en tulpen omhoog, om genadeloos te worden opgeknabbeld door onze konijnen of ondergegraven te worden door onze katten. Maar dat houdt de lente niet tegen! Als mijn vroege trein vertrekt schijnt de zon al volop en in plaats van door […]
Een aantal organisaties stuurde een brandbrief naar de Tweede Kamer om hernieuwde aandacht te vragen voor duurzaam inkopen bij de overheid. Maar zonder duurzaam ondernemen heeft duurzame inkoop geen zin. Bij de lancering van MVO Nederland in 2004 werd duurzaam inkopen zeer ambitieus neergezet. De overheid had grootse plannen om met haar inkoopkracht – 60 […]
Stel je eens voor, dat er na een volgende kabinetsformatie een Ministerie van Vernietiging zou worden opgericht. Een ministerie, dat, op de weg naar de nieuwe tijd, de afbraak van maatschappelijke instituties stimuleert en begeleidt. Het is een visioen dat eind oktober geschetst werd door Derk Loorbach van het Dutch Research Institute For Transition (DRIFT). […]
Vorige week trok een thema-avond van de actieve studentenvereniging Kairos over “zin en onzin van (schijn-)duurzaamheid” een volle zaal studenten van de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit. Kairos organiseert wel vaker kritische thema avonden waarin interdisciplinaire, maatschappelijke thema’s worden besproken en bediscussieerd. Ik was deze keer uitgenodigd om mijn visie over duurzame voedselvoorziening […]
Bij de term ‘duurzaam’ denken de meeste mensen al gauw aan het klimaat, dat geldt in ieder geval voor mij. Velen maken zich zorgen over de klimaatsverandering en hoe deze in verband staat met het milieu en het milieu weer beïnvloed wordt door vervuiling, zoals met fossiele energie, wat nog steeds voor het merendeel verbruikt […]
Wil jij met mij delen? En jij en jij en jij en jij en….hé daar zit een business model in. Een nieuw business model (NBM) of oude wijn in nieuwe zakken? Miljarden mensen delen hun ziel en zaligheid met Facebook, hun honger naar informatie met Google, hun behoefte aan goedkoop vervoer met Über, hun oude […]
Afspraken die supermarkten maakten om het welzijn van vleeskuikens te verbeteren zijn, volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM), niet toegestaan. Als de aanpak via de markt niet lukt, is de overheid aan zet. Zij moet duidelijke en hoge eisen stellen aan het welzijn van dieren, vindt Compassion in World Farming. De bijna 500 miljoen […]
Het KNAW-visiedocument ‘Biobrandstof en hout als energiebronnen’ heeft veel losgemaakt. Begrijpelijk, de belangen in bio-energie zijn groot. We zitten op een trein die voortdendert in de verkeerde richting en wij, onafhankelijke wetenschappers, hebben nu aan de noodrem getrokken. Pijnlijk voor wie er financieel of wetenschappelijk veel in heeft geïnvesteerd. Vandaar de felheid van reacties zoals […]
‘Let’s clean this shit up’ en geef voor veilig drinkwater in Afrika. Zo overspoelde de grote boodschap van 3FM vorig jaar de media en haalde ruim € 12 miljoen op. Wat is ermee gebeurd? Ook het Rode Kruis moet met de billen bloot, maar erg overtuigend is het allemaal niet. Het meeste geld gaat op […]
Had ik maar vertrouwen zo klein als een mosterdzaadje….vertrouwen dat de wereld gered gaat worden door waka waka lampen, Doppers en duurzame praatjes. Want zeg nou zelf, word jij vrolijk als je een windmolen ziet staan? Of chagrijnig, ‘want hij staat weer eens niet aan’. Oh wat bijzonder, al die zonnepanelen op dat vertrouwde pand […]
‘Het is de moeite waard om een echte hybride bank op te richten.’ Alle handen gaan de lucht in: de aanwezigen bij het seminar over hybride bankieren op 9 oktober in Amersfoort zijn het er unaniem over eens dat er toekomst is voor een systeem met andere betaalmiddelen dan alleen de euro. Met het seminar […]
Binnenkort rijdt er in diverse wijken in Apeldoorn een bus rond van HOOM: een bedrijf zonder winstoogmerk dat in samenwerking met allerlei lokale partijen duurzaam wonen mogelijk wil maken. In het busje kunnen bewoners informatie krijgen hoe ze op hun gebruik van energie kunnen besparen. Het bedrijf HOOM werkt nauw samen met ‘deA’; een duurzame […]
Organisaties met nieuwe business modellen zoals Airbnb en Uber, maar ook organisaties met nieuwe verdienmodellen zoals Booking.com, hebben een aantal zaken met elkaar gemeen. Ten eerste dat ze nieuw zijn en gebruik maken van de allernieuwste mogelijkheden die internet-technologie hen te bieden heeft. Ten tweede zijn het organisaties die allerlei dure tussenpersonen uitschakelen of zelf […]
Economics: The User’s Guide is een uitstekend en helder geschreven introductie boek over algemene economie. Met name mensen die ‘niet zoveel met economie’ hebben, maar wel geïnteresseerd zijn in economische ontwikkelingen zoals werkloosheid, internationale handel en armoede zouden dit boek eens moeten lezen. Zoals Chang zelf al aangeeft in zijn introductie hoeft dat niet eens […]
Natuurlijk kent u het verhaal van Cervantes, waarin Don Quichote gezeten op zijn strijdros Rocinante met zijn hulp Sancho Panza ten strijde trekt. Metaforisch ziet hij herbergen aan voor kastelen, windmolens voor reuzen en een kudde schapen voor een leger. Cervantes verhaalt van een idealist die de wereld wil verbeteren, maar erachter komt dat niets […]
Laatst kwam ik iemand tegen die ‘Zen en de kunst van het motoronderhoud’ van Robert Pirsig las (1974). ‘Een onderzoek naar waarden’ luidt de ondertitel. Mooi dat het nog steeds gelezen wordt. En ik dacht: “daar gaat het bij circulaire economie en nieuwe business modellen ook over!” Niet alleen vanwege ‘Zen’, maar ook vanwege ‘de […]
Import van ‘energie’ is de grootste financiële last van Kaapverdië. Het land is arm aan grondstoffen, lijdt aan elektriciteitstekorten en is afhankelijk van het ontziltingsproces voor de productie van drinkwater. Wel in overvloed aanwezig: wind. Ruim 20 procent van de totale energie consumptie op Kaapverdië wordt geproduceerd door het lokale windenergie bedrijf Cabeólica. Kaapverdië heeft […]
Natrium (Na) proeft niet zout, noch doet chloor (Cl) dat. Maar samen vormen ze keukenzout en zijn ze opeens een smaakmaker. De combinatie wetenschap en de nieuwe economie kan dat ook zijn. Nieuwe verdienmodellen vormen een aanlokkelijk toekomstbeeld: bedrijven creëren waarde voor mens en milieu en verdienen daar ook een goede boterham mee. De eerste […]
Het nieuwe boek van Jan Jonker e.a. over Nieuwe Business Modellen, dat in november verschijnt, heeft een interessante ondertitel: ‘Samen Werken aan Waardecreatie’. Het verwijst naar het waarom (‘the why’) van Nieuwe Business Modellen (NBMs). Het boek biedt tevens een handige kapstok voor deze blog, waarin ik in ga op het belang van nieuwe vormen […]
Eerst even een technisch verhaal. Ik herinner me hoe de directeur van de Amsterdamse RAI me vertelde dat zijn leden behoorlijk ongelukkig waren met het succes van de Toyota Prius II. Geen van de concurrenten had op dat moment een patentportefeuille op hybride auto’s. Ze hadden de Prius I min of meer als grap afgedaan. […]
Voor ieder business model is de hamvraag ‘is er sprake van een levensvatbaar en in de tijd duurzaam initiatief?’ Ook in business modellen voor duurzame producten doen we dat nog steeds door een conventionele kosten-baten analyse te maken. Maar doet dat recht aan de waarde die wordt gecreëerd? Is het überhaupt mogelijk om duurzame business […]
Het kabinet, belangenbehartigers uit het bedrijfsleven en de media vertellen ons graag dat economische groei nodig is om Nederland verder te brengen. Maar niets is minder waar. We kunnen niet meer zo groeien als we deden; bovendien is het een doodlopende weg. Het begrip economische groei is gebaseerd op rekenregels en benaderingen van de maatschappelijke […]
Heel, heel even had ik naar de aanloop van de jaarlijkse derde dinsdag deze week nog een stille hoop op anders, hoop op een visie voorbij de cijfers, maar die hoop was al snel vervlogen na de eerste aanhef van deze tweehonderdste oratie. Nederland maakt een pas op de plaats. Geeft net iets minder teveel […]
Op Duurzame Dinsdag presenteerde een voor de gelegenheid geformeerd “Duurzaam Kabinet” zijn visie op de verduurzaming van Nederland, in aansluiting op alle initiatieven van onderop, die op Duurzame Dinsdag aan het Kabinet werden aangeboden. De Ministers van People, Planet en Profit (Niels van der Stappen, Berende Potjer en Jolein Baidenmann) waren gerekruteerd uit het DuurzaamheidsOverleg […]
Vroeger was het simpel: je had bedrijven en klanten. Bedrijven maakten of verkochten spullen, klanten betaalden, klaar. Na een tijdje gooide de klant zijn product weg en kocht een nieuw. Zo verdiende de ondernemer een goed belegde boterham. Dit klassieke business model bestaat nog steeds, maar het is aan ernstige slijtage onderhevig. We zijn begonnen […]
Energie is een basisbehoefte in de moderne samenleving en het energieverbruik neemt verder toe naarmate de maatschappij complexer wordt. Een van de mogelijkheden om het energieverbruik drastisch te verminderen is om de complexiteit te reduceren in het voordeel van veerkracht van lokale gemeenschappen. Dat kan door zo veel mogelijk lokaal te produceren. In lokale gemeenschappen […]
Dankzij 214.905 biologische katoenboeren vinden we steeds meer biokatoen in winkels en webwinkels. Maar wist je dat nog maar 0,5% van de wereldwijde katoenproductie biologisch is? En dat de productie van biokatoen sinds 2012 terugloopt? Dit meldt C&A in haar publicatie ‘Biokatoen voor iedereen, elke dag’. Dat roept bij ons vragen op. C&A is sinds 2012 […]
Het Vlaamse VITO en de Universiteit Gent hebben een zeer goede reputatie op gebied van waterzuivering, die ver over de Belgische grenzen reikt. Dankzij een samenwerking met QinetiQ Space gaat hun technologie nu ook de ruimte in. Het Oost-Vlaamse ruimtevaartbedrijf QinetiQ Space zorgt ervoor dat astronauten zich nooit nog zorgen hoeven te maken over water. […]
Milieuproblemen zijn primair sociale problemen. We weten het nog goed van asbest en roken. De tijd tussen het signaleren dat iets gevaarlijk is voor onze samenleving, en het moment dat er beleidsmaatregelen worden genomen, duurt doorgaans veel te lang. Dit noem ik de maatschappelijke incubatietijd. Bij met name klimaatverandering is dat proces nu nog gaande, […]
Afgelopen week was het weer eens raak: de Radboud Universiteit presenteerde de resultaten van een gedegen studie naar de effecten van een nieuwe generatie bestrijdingsmiddelen, zoals Imidacloprid, op de vogelstand. Deze ‘nieuwe’ middelen zijn overigens al ongeveer vijftien jaar op de markt, maar blijken nu zeer schadelijke gevolgen te hebben voor met name insectenetende vogels. […]
Het fundamentele economisch debat is weer terug van weggeweest. Ging het vele jaren lang over varianten van het neoliberalisme en neoklassieken en recenter nog om de roep voor de terugkeer van master Keynes, nu staat de machtspositie van het kapitaal weer centraal en de gevolgen die de kapitalistische dynamiek heeft voor de maatschappelijke verhoudingen. Wat […]
Heel vroeger was bankier een mooi en eerlijk ambacht, maar de laatste jaren is de beroepstrots onder bankiers nogal aangetast. De meltdown van de financiële sector heeft de reputatie van het vak grondig verpest, en erger nog: wat begon als een bankencrisis is uitgegroeid tot een periode van economische stagnatie die nu al zes jaar […]
Ricardo Semler is al jaren een voorbeeld in managementland. Na een burnout reorganiseerde hij het familiebedrijf door 60% van de managers te ontslaan en ruimte te geven aan de werknemers om hun eigen werk te organiseren en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Deze switch maakt het bedrijf tot een topspeler in Brazilië. Maar wat heeft hij […]
Grote energiebedrijven zijn niet flexibel en staan de transitie naar een duurzame samenleving in de weg. Juist consumenten zorgen voor verandering. In 1971 werd in Duitsland de bouw voorbereid van een kerncentrale in Wyhl. Het kleine dorpje aan de Rijn was gekozen vanwege de gunstige ligging, omdat veel industrie zich aan de rivier bevond. De […]
De Europese verkiezingen doen denken aan verkiezingen in Rusland; hoe men ook stemt, de uitslag verandert niets aan de dictaten die over het volk zullen neerdalen. Wie niet stemt, zoals Thierry Baudet, verandert daar net zo weinig aan als de Rus die thuis blijft en nog een borreltje neemt op de goede afloop. Met één […]
We moeten er niet aan denken, maar als de salderingsregeling voor eigen opwek van duurzame energie wordt afgeschaft, zitten een paar honderdduizend brave burgers in de penarie. Particulieren met PV panelen op hun dak maken dankbaar gebruik van de regeling die in de Electriciteitswet van 1998 is vastgelegd en in 18 december 2013 is verruimd. […]
In de tweede week van mei komt er een, op z’n zachtst gezegd, opmerkelijke man naar Nederland. TIME magazine riep hem eind 2011 uit tot de meest innovatieve boer ter wereld: Joel Salatin. Hij komt vertellen over de baanbrekende, integrale manier van werken van zijn familiebedrijf Polyface Farms in Swoope, Virginia. En zijn lezingen en […]
Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat een grondig onderzocht onderwerp, waarover een brede wetenschappelijke consensus bestaat, stuit op zoveel weerstand? Bijna iedereen weet waar de schoen wringt, maar een groeiende groep kiest ervoor de kop in het zand te steken en een select gezelschap spant zich zelfs enorm in om de overdonderende hoeveelheid wetenschappelijk […]
In zijn artikel in het FD van 7 april stelt Willem Lageweg (directeur van MVO Nederland) dat “het aantal bedrijven en organisaties dat de effecten van hun productie op mens en milieu laat doorrekenen snel toeneemt”. En dat “al deze initiatieven zijn gekoppeld aan de core-business van de bedrijven”. Juist dat laatste is nu precies […]
Wanneer het gaat over energie, is de beste optie uiteraard het uitsparen van energie, nog voor er over hernieuwbare energie wordt gesproken. Toch is het hele domein van energie-efficiëntie onderbelicht. Europa zal tegen 2020 haar doelstelling voor een hogere energie-efficiëntie ook niet halen. Overtuigd van de potentiële markt die daar ligt, organiseerden Johnson Controls en The Climate Group, […]