De wereldredactie verzamelt wetenswaardige informatie uit de hele wereld op gebied van wetenschap, natuur en techniek.
Rond 1200 voor Christus kregen samenlevingen rond de Middellandse Zee te maken met langdurige droogte en voedseltekorten. Onderzoekers van de Universiteit van Stockholm zien daarin een mogelijke aanjager van een historische instorting van culturen die vaak aan oorlog en opstanden werd toegeschreven.
Al sinds 1984 voorziet de Great Man-Made River steden als Tripoli en Benghazi van water uit de Sahara. Nu staat de voorziening voor miljoenen Libiërs onder druk door oorlogsschade en achterstallig onderhoud.
Mount Erebus op Ross Island verspreidt elke dag zo’n 80 gram goudstof, tot op 1.000 kilometer afstand. Hoe de Antarctische vulkaan die microscopische kristallen precies vormt, is na tientallen jaren onderzoek nog altijd niet opgehelderd.
Een NASA-radarvlucht boven Groenland legde in april 2024 de contouren bloot van Camp Century, een verlaten Amerikaanse legerbasis uit de Koude Oorlog. De basis ligt inmiddels zo’n 30 meter onder het ijs, terwijl klimaatverandering de erfenis ervan op termijn weer naar boven kan brengen.
Hommels leven vaak slechts vier tot zes weken, maar extreme hitte zet hun korte bestaan verder onder druk. Juni 2026 was de warmste maand ooit geregistreerd in Engeland, waardoor hun leefgebied blijft krimpen.
Zo’n miljard insecten raakt elke zomeravond in Duitsland verstrikt in kunstlicht. Onderzoek in het Westhavelland Nature Park laat zien dat een andere lampkeuze de druk op die dieren flink kan verlagen.
Een gezonder wereldwijd menu kan de landbouwuitstoot in 2050 met 85 procent terugdringen, berekenden onderzoekers van de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Dat vraagt om een ingrijpende aanpassing voor boeren, zeker in Europa.
Zeven op de tien Dracula-orchideeën worden met uitsterven bedreigd. Toch zijn sinds 1981 al 121 soorten internationaal verhandeld; natuurbeschermers willen daarom strengere CITES-bescherming.
Bijna 2.800 Australiërs werden vier jaar gevolgd op hun klimaatgedrag en politieke betrokkenheid. Kleine duurzame keuzes blijken bredere klimaatactie niet in de weg te staan.
De reservoirs van Corpus Christi bevatten nog water voor ongeveer een jaar en de stad kent al sinds augustus 2024 beperkingen. De vraag is hoe lang inwoners en snel groeiende industrie nog uit dezelfde schaarse voorraad kunnen putten.
Onderzoekers van Uppsala University brengen Zweedse mineraalafzettingen opnieuw in kaart voor de productie van magneten met zeldzame aardmetalen. Dat kan Europa minder afhankelijk maken van China, maar vraagt ook om mijnbouw zonder nieuwe milieuschade.
Lidar-scans brachten in het zuidwesten van de Amazone 432 voorbeelden van infrastructuur aan het licht die onder het regenwoud verborgen lagen. Ze dwingen archeologen opnieuw te kijken naar de Aquiry, een beschaving die hier eeuwenlang leefde.
Een bizon in de Font-de-Gaume-grot in de Dordogne blijkt tussen 13.461 en 13.162 jaar geleden te zijn geschilderd. De nieuwe datering laat archeologen ze eindelijk een vaste plek geven op de tijdlijn van de IJstijdkunst.
Op 23 juli stegen wereldwijd 153.359 commerciële vluchten op, het hoogste aantal ooit gemeten in één etmaal. Airbus en Boeing rekenen op jarenlange groei, terwijl de klimaatrekening van vliegen steeds moeilijker te negeren is.
Rond Antarctica zijn 332 onderzeese canyonnetwerken in kaart gebracht, veel meer dan tot nu toe bekend was. Ze kunnen bepalend zijn voor hoeveel warm oceaanwater de ijsplaten bereikt, iets wat klimaatmodellen tot nu toe over het hoofd zagen omdat ze de zeebodem vaak te glad voorstelden.
De Amerikaanse waterbeheerder Bureau of Reclamation looft tot 200.000 dollar uit voor een automatische oplossing tegen invasieve mosselen in ballasttanks. Hun onzichtbare larven kunnen meren en vitale waterinfrastructuur bereiken voordat iemand ingrijpt.
Toen de Bootleg Fire in 2021 door Oregon trok, gingen bomen van Green Diamond verloren die goed waren voor naar schatting 3,3 miljoen ton CO2. De brand zet vraagtekens bij de honderdjarige klimaatbelofte van Californiës compensatiemarkt.
Heliconius hecale kan tot 277 dagen leven zonder meetbare afname van grijpkracht, terwijl verwante vlinders al duidelijk verzwakken. De tropische vlinder kan zo een nieuw diermodel worden voor onderzoek naar gezond ouder worden.
Met 12.262 meter blijft het SG-3-boregat op het Kola-schiereiland het diepste door mensen gemaakte gat ooit. De Sovjet-Unie wilde er de aardmantel bereiken, maar de ondergrond stelde de techniek voor een grens die ook de wetenschap niet had voorzien.
De hondsdagen zijn begonnen en de weermodellen laten vanaf dit weekend opnieuw temperaturen boven 30 graden zien in het zuiden. Na drie regionale hittegolven bij Ell-Haler hangt een vierde golf in de lucht, terwijl de al droge bodems verder onder druk komen.
Een amateurastronoom stuitte bij het Marsal-meer in Quebec op een opvallende cirkel die wetenschappers nu hebben bevestigd als inslagkrater. De structuur is zo’n 25 kilometer breed en draagt de naam Uhackatik. Verder onderzoek moet uitwijzen wat er precies onder het landschap verborgen ligt.
Een losgelaten goudvis kan een zoetwater ecosysteem fundamenteel doen kantelen, blijkt uit onderzoek van de University of Toledo en de University of Missouri. Vooral in voedselrijk water veranderde de helderheid van het water snel, met gevolgen die veel verder reiken dan een tuinvijver.
Sinds 1980 daalde het zuurstofgehalte in 400 onderzochte meren met tot 18,6 procent in diep water. Dat zet vissen onder druk en raakt mogelijk ook de kwaliteit van ons drinkwater.
Het aantal bosbranden in Spanje en Portugal is dit jaar meer dan verdubbeld. Ook Frankrijk evacueert tienduizenden mensen, en op het Iberisch Schiereiland speelt een erfenis van industriële aanplant mee.
De Bourane zette in 1988 als eerste ruimtependel ooit volledig automatisch voet op de landingsbaan. Veertien jaar later kwam het Sovjet-icoon aan zijn einde in Baikonoer, samen met acht arbeiders.
In Portugal namen eucalyptus en maritieme den tussen 2012 en 2021 83 procent van het verbrande bosoppervlak voor hun rekening. In Spanje blijken dennenplantages bovendien 2,5 keer vaker te branden dan natuurlijk productiebos.
Ingrijpen in de stratosfeer kost naar schatting 10 miljard dollar per graad afkoeling, elk jaar opnieuw. Onderzoekers van Columbia University waarschuwen dat de techniek zonder wereldwijde regie nieuwe klimaat- en grondstoffenrisico’s kan aanjagen.
Het KNMI ziet van 4 tot en met 11 augustus 80 procent kans op warm tot mogelijk zeer warm weer. Het neerslagtekort staat eind juli al op circa 236 millimeter, waardoor de droge start van augustus extra zwaar weegt.
De temperatuur loopt woensdag en donderdag in Noord-Brabant en Limburg lokaal op tot 35 graden. Het KNMI rekent vanaf 30 juli op warm en droog weer, terwijl in het zuidoosten mogelijk een vierde regionale hittegolf in zicht komt.
Tijdens een hittegolf kan een kier in de luiken precies het verkeerde doen: warme buitenlucht vindt alsnog zijn weg naar binnen. Wie zonder airco koel wil blijven, moet zonwering en ventilatie slimmer op elkaar afstemmen.
Tijdens de Australische zwarte zomer van 2019-2020 brandde meer dan 24 miljoen hectare bos en natuur af. De vuurzee kostte levens en trof miljarden dieren, terwijl het land verder opwarmt.
Het KNMI zet hittekracht sinds juni in zijn app, met een schaal van 0 tot 10 die per uur voor vandaag en morgen verschijnt. Eind juni liep die waarde plaatselijk op tot 10, terwijl de thermometer maar een deel van het risico vertelt.
Over een gebied van 240 vierkante kilometer op de bodem van de Weddellzee ligt een broedkolonie van zwarte vin-ijsvissen. De vondst onder het Filchner-ijs laat zien hoeveel leven zich schuilhoudt in een van de koudste en minst toegankelijke zeeën op aarde.
In 1839 veranderde Charles Goodyear een hardnekkig probleem met rubber in een materiaal dat tegen hitte en kou kon. Die toevallige vondst groeide uit tot de basis voor banden, schoenzolen en talloze andere producten.
De tijgermug heeft zich al gevestigd in 81 van de 96 Franse departementen. De soort blijft meestal binnen 100 meter van haar geboorteplek, waardoor de bestrijding verrassend dichtbij begint. En ze is ook in Nederland aan een opmars begonnen.
Bij gevestigde tuinplanten en gazons maakt dagelijks een beetje water ze juist kwetsbaarder voor droogte. Eén à twee keer per week sproeien werkt beter, al vragen jonge aanplant en potplanten om een andere aanpak.
Eind februari 2024 plaatste het OHA-GEODAMS-project meer dan twintig meetstations op de zuidoost-Indische rug. Twee maanden later volgde daar een wereldprimeur: een volledige episode van zeebodemspreiding werd live vastgelegd.
Zuurstof verdwijnt in alarmerend tempo uit oceanen, meren en rivieren, waarschuwt een reviewstudie van Scripps Institution of Oceanography. Ook natuurlijke processen die het klimaat helpen reguleren verzwakken daardoor.
Onderzoekers van de University of Auckland zetten een fundamentele aanname over vloeibaar gallium op losse schroeven. Dat kan gevolgen hebben, want gallium staat sinds 2011 op de Europese lijst van kritieke grondstoffen.
2024 was het uitzonderlijke jaar zonder hittegolf; 2025 kende er juist meerdere. De warmte keert dinsdag terug en kan met aanhoudend warm, droog weer tot 6 augustus een vierde regionale hittegolf mogelijk maken.
Nieuw nikkelonderzoek naar kleilagen uit de Krijt-Paleogeengrens verfijnt wat al bekend was over de inslag van 66 miljoen jaar geleden. De uitkomst verschuift ook de aandacht naar wat de wereldwijde uitsterving heeft aangejaagd.
Onderzoekers van Oregon State University zien aanwijzingen dat een zware beving in de Cascadia-subductiezone de noordelijke San Andreas-breuk kan aanzetten. Dat zou grote steden als San Francisco, Portland, Seattle en Vancouver in korte tijd tegelijk voor een rampenrespons kunnen zetten.
Turkije plantte in 2019 ruim 11 miljoen jonge bomen tijdens een landelijke recordactie. In de gebieden die werden onderzocht, was ruim 90 procent drie maanden later al dood, al houdt het ministerie vol dat 95 procent wel groeide.
China beperkt de export van gallium al sinds 2023, terwijl dat metaal in sommige zonnecellen zit. Tegen 2030 komt in Europa een flinke stroom afgedankte panelen vrij, en dat afval kan ook een bron van grondstoffen blijken.
De Iberische Plaat draait langzaam met de klok mee doordat Afrika en Eurazië jaarlijks 4 tot 6 millimeter naar elkaar toe bewegen. Die beweging stapelt spanning op in de aardkorst, juist waar actieve breuken nog slecht in kaart zijn gebracht.
Een kwantumclaim uit maart 2025 blijkt toch met bescheiden hardware te toetsen. Natuurkundigen van het CCQ en Boston University kwamen op een laptop tot dezelfde uitkomsten als eerdere quantumsimulaties.
Zestig jaar na de eerste peilingen hebben onderzoekers voor de kust van Benin een levend rif op meer dan vijftig meter diepte vastgelegd. Onduidelijk is nog of het destijds al leefde of later herstelde.
Meer dan 92 procent van de zeldzame metalen uit afgedankte nikkelarme kathodes kan opnieuw worden gebruikt. Dat biedt nieuwe kansen voor de achterblijvende terugwinning van lithium en gemengde batterijstromen, nu de Europese normen vanaf 2028 flink omhooggaan.
In het VK is het REACT-UK project gestart dat 6,5 miljoen pond investeert om magneten uit afgedankte elektrische auto’s terug te winnen. China maakt rond 90 procent van zulke magneten en daar wil Europa minder afhankelijk van worden.
Een satellietbeeld uit 2023 legde de groeiende kledingstortplaats in de Chileense Atacamawoestijn vast. Jaarlijks arriveert zo’n 60.000 ton tweedehands kleding in de regio, een crisis die de Verenigde Naties een milieuprobleem met sociale gevolgen noemen.