De wereldredactie verzamelt wetenswaardige informatie uit de hele wereld op gebied van wetenschap, natuur en techniek.
De weermodellen geven september een grotere kans op temperaturen boven normaal. ECMWF-berekeningen voorzien voor de Benelux een afwijking van 1 tot 2 graden. Of dat ook echt nazomer oplevert, hangt af van de drukgebieden.
Sinds 2020 ligt de 74 meter lange MD-160 op een strand in Dagestan. De enige voltooide Lun-klasse ekranoplan moest een toeristische trekpleister worden en wacht nog altijd op een tweede leven.
Rond de aarde worden inmiddels zo’n veertigduizend objecten gevolgd, waaronder elfduizend actieve satellieten. In de drukste lage banen kan één botsing genoeg zijn om een puincascade op gang te brengen die satellietverkeer langdurig in de knel brengt.
Zo’n 8.150 jaar geleden raasde de Storegga-tsunami door de Noordzee. De tastbare sporen liggen bij Outer Dowsing Deep, aan de Britse kant van Doggerland, en zetten het verhaal van dit verdronken landschap in een ander licht.
Maar liefst zesenzestig diersoorten blijken enzymen te hebben voor een taak die lang alleen aan microben werd toegeschreven. Daarmee krijgt de route van opgeslagen microbiële koolstof naar dieren een onverwacht nieuw hoofdstuk.
Op 30 juni 1908 veranderde een vuurbal boven Siberië een enorm stuk bos in een ravage. De Toengoeska-explosie legde naar schatting 80 miljoen bomen plat, maar wat er precies gebeurde is nooit met zekerheid vastgesteld.
Op circa 91 meter diepte verandert de Great Blue Hole voor Belize in een pikdonkere, zuurstofloze zone. Tijdens een expeditie in december 2018 trof een team van Aquatica Submarines daar twee lichamen van eerder vermiste duikers aan.
Sinds de eerste vondst op Yamal in juli 2014 zijn er in West-Siberië meer dan twintig explosieve kraters geteld. Onderzoekers verwachten er door de opwarming meer, al is een versnelling van het ontstaan zelf nog niet gemeten.
Een koningin kan dagelijks tot tweeduizend eieren leggen, en juist die nakomelingen blijken een verborgen prijs te betalen bij blootstelling aan pesticiden. Onderzoekers van UC Davis zien daarin een nieuw risico voor de veerkracht van hele bijenkolonies.
Op 22 december 1938 haalde kapitein Hendrik Goosen bij de Chalumna-rivier een vis boven die al zo’n 66 miljoen jaar verdwenen leek. Conservator Marjorie Courtenay-Latimer zag meteen dat dit geen gewone vangst was.
In september 1859 legde de Carrington Event telegraafsystemen in Europa en Noord-Amerika stil, soms zelfs met brand tot gevolg. Een vergelijkbare zonnestorm kan nu vooral het Noord-Amerikaanse stroomnet langdurig ontregelen.
In de nacht van 1 op 2 februari 1959 ontvluchtten negen bergwandelaars hun tent op de Djatlov-pas, slecht gekleed en bij strenge vorst. Zwitserse onderzoekers Johan Gaume en Alexander Puzrin kwamen 62 jaar later met een verklaring.
Onderzoekers van de Julius-Maximilians-Universität Würzburg hebben lichtgestuurde nanorobots gebouwd die bacteriën kunnen opsporen, verzamelen en elders afzetten. Dat opent de deur naar preciezer werk met microben in water.
In 1977 schoot lava van de Nyiragongo met tot 60 kilometer per uur de helling af, de snelste geregistreerde lavastroom ooit. De vulkaan torent boven Goma uit, een stad die in 2021 naar schatting 670.000 tot 1,2 miljoen inwoners telde.
Na een hittegolf in de Siberische zomer van 2016 brak op het Jamal-schiereiland voor het eerst sinds 1941 weer miltvuur uit. Meer dan tweeduizend rendieren stierven en tientallen mensen werden ziek, met één dodelijk slachtoffer onder mensen.
Op 13 april 2029 passeert de 340 meter brede asteroïde Apophis de aarde op uitzonderlijk korte afstand. Vanuit delen van Europa is hij met het blote oog te zien, terwijl NASA de passage van dichtbij wil bestuderen.
In Alajuelita bouwde Cindy Mora na negen jaar sparen eindelijk een huis voor zichzelf en haar zoon. Habitat for Humanity zette daarbij 7 ton gerecycled plastic in, als proef voor betaalbare woningen uit afval.
Zo’n 2,4 miljoen landbouwarbeiders in de VS werken met pesticiden terwijl hittegolven steeds vaker de werkdag bepalen. De bescherming die hen veilig moet houden, schiet juist op warme dagen tekort, met gevolgen die veel verder reiken dan een dag ziek thuis.
Voor een steek van een kegelslak bestaat geen specifiek tegengif. Uit hetzelfde gif kwam wel het pijnmedicijn ziconotide voort. Nieuw onderzoek met peptide AoIA wijst nu op een minder ingrijpende route naar niet-opioïde pijnstilling, al moet die nog uitgebreid worden getest.
Achter zwarte ijzeren hekken in Northumberland groeit een verzameling van zo’n 100 giftige, bedwelmende en verdovende planten. De Poison Garden bij Alnwick Castle laat je alleen onder begeleiding binnen, met één harde regel: niet aanraken, ruiken of proeven.
Sinds de kernramp van 2011 probeert TEPCO robots in de zwaarst besmette reactorgebouwen van Fukushima Daiichi te laten werken. Minstens zeven machines vielen al uit, terwijl de ontmanteling nog tientallen jaren duurt.
Point Nemo ligt bijna 2.688 kilometer van het dichtstbijzijnde land en is daarmee het meest afgelegen punt in de oceaan. Toch belandden hier tussen 1971 en 2016 al meer dan 263 ruimtevaartuigen.
NOAA schat de kans op een rustiger dan normaal Atlantisch orkaanseizoen op 75 procent. Toch valt de klimatologische piek al op 10 september en kan één landvallende storm een gemeenschap verwoesten.
Maar liefst 280 stenen cirkels zijn in de Atbai-woestijn tussen Egypte en Sudan in kaart gebracht. Archeologen zien aanwijzingen dat ze dienden als graven voor nomadische herders, maar wie de bouwers waren blijft een puzzel.
De piepkleine Turritopsis dohrnii kan na voortplanting opnieuw jong worden, waardoor ouderdom hem onder gunstige omstandigheden niet fataal hoeft te worden. Onderzoekers pluizen uit wat dit bijzondere dier kan leren over veroudering, al liggen sommige genetische conclusies nog onder vuur.
Op het Hanford-terrein langs de Columbia River staan 177 verouderde ondergrondse tanks met 56 miljoen gallon radioactief en chemisch afval. Meerdere tanks lekken al; de tankparken liggen kilometers landinwaarts, maar het grondwater stroomt richting de rivier.
Al 64 jaar woedt onder Centralia in Pennsylvania een mijnbrand die een heel stadje vrijwel leegjoeg. Federale schattingen wijzen erop dat de steenkoolvoorraad het vuur nog zo’n 250 jaar kan voeden.
Een vondst van 17 kilo uit Maryborough Regional Park blijkt een zeldzame H5-chondriet te zijn. De steen geeft onderzoekers een inkijkje in materiaal uit de vroegste dagen van ons zonnestelsel.
Ilha da Queimada Grande voor de kust van São Paulo is de enige natuurlijke habitat van de kritisch bedreigde goudlanspuntslang. Het publiek mag er niet komen; alleen enkele wetenschappers krijgen met toestemming van de Braziliaanse marine toegang.
Een Groenlandse haai kan volgens onderzoek 272 tot 512 jaar oud worden. Het oudste onderzochte exemplaar leefde mogelijk al in de zeventiende eeuw, toen Rembrandt schilderde.
Techbedrijven pompen miljarden in kernfusie, terwijl er nog geen werkende centrale bestaat. OpenAI investeerde 375 miljoen dollar in Helion Energy voor stroom om AI van CO2-vrije energie te voorzien, maar een doorbraak op grote schaal blijft onzeker.
Neurochirurg Jin Shanmu heeft een wiskundig vraagstuk opgelost dat sinds 2004 openstond. Daarbij kreeg hij hulp van AI en duurde de sessie zestien uur. Wiskundigen noemen de bewijsvoering veelbelovend, maar de formele toets moet nog volgen.
Ongeveer een derde van de wereldbevolking draagt Toxoplasma gondii. Bij muizen verandert de parasiet aantoonbaar het gedrag, maar wat zo’n veelvoorkomende infectie voor mensen betekent, is een stuk minder duidelijk.
Onderzoekers van Oak Ridge National Laboratory hebben een stalen tunnel van twaalf meter lang opgespoord, drie meter onder de grond. De proef kan weg- en spoorbeheerders helpen verborgen holtes eerder te vinden, voordat ze voor gevaarlijke verzakkingen zorgen.
In de Peruaanse Amazone stroomt de Shanay-Timpishka over een traject van zo’n 6 kilometer zo heet dat het water plaatselijk bijna kookt. Andrés Ruzo onderzocht de rivier in 2011, maar het raadsel achter die hitte bleek hardnekkiger dan de lokale legende deed vermoeden.
In het noorden van Tanzania bewaart Lake Natron dode vogels en vleermuizen zo goed dat ze een versteend uiterlijk krijgen. Het bijtende meer is tegelijk een cruciale broedplaats voor de kleine flamingo.
Op het Kola-schiereiland boorden Sovjet-geofysici zich in 1989 naar 12.262 meter diepte, een record dat nog altijd staat. Hun route naar de aardmantel strandde op een verrassing uit de diepte.
Op 290 meter diepte onder de Naica-mijn loopt de temperatuur op tot 58 graden, bij een luchtvochtigheid die bijna 100 procent bereikt. Zelfs met speciale koelpakken houd je het er ongeveer 45 minuten uit.
Meer dan een eeuw na de ontdekking van Blood Falls op Antarctica is de rode kleur van het water verklaard. Onderzoekers vonden iets wat eerdere analyses misten: piepkleine ijzerrijke deeltjes die door blootstelling aan zuurstof roesten en zo hun felle kleur krijgen.
In augustus 1974 zette de CIA de Hughes Glomar Explorer in boven een Sovjet-onderzeeër op 5.000 meter diepte. De geheime missie moest een technische triomf worden, maar eindigde met een verlies dat nooit meer werd hersteld.
Primaire amoebe-meningo-encefalitis, de infectie die Naegleria fowleri kan veroorzaken, is tot nu toe niet vastgesteld in Nederland of België. In de Verenigde Staten werden tussen 1937 en 2025 180 gevallen geregistreerd, ondanks het minuscule risico.
In de onderhoudsgang onder Reactor 4 in Tsjernobyl ligt nog altijd de Elephant’s Foot, een klomp corium die ontstond na de ramp van 26 april 1986. De bijnaam gevaarlijkste klomp op aarde is overdreven, maar de massa blijft een risico.
In Asse II bij Wolfenbüttel liggen zo’n 126.000 vaten radioactief afval opgeslagen. Zoutwater stroomt er al sinds 1988 binnen, maar sinds 2024 zoekt het onverwacht diepere routes, terwijl de BGE de instroom nog altijd probeert in te dammen.
Point Nemo ligt 2.688 kilometer van het dichtstbijzijnde land en is daarmee de meest afgelegen plek op aarde. In dit stuk oceaan eindigde Mir al in zee, en in januari 2031 staat ook het ISS er een laatste duik te wachten.
Meer dan duizend inwoners van Centralia in Pennsylvania moesten in de jaren tachtig vertrekken vanwege een ondergrondse mijnbrand. Die brand woedt er sinds mei 1962, en liet een plaats achter waar de grond zelf onveilig werd.
De Turritopsis dohrnii is met 4,5 millimeter kleiner dan een pinknagel en kan in theorie steeds opnieuw aan een nieuw leven beginnen. Ouderdom krijgt zo geen vat op de kwal, al blijven ziekte en roofdieren een reëel einde.
Een AI-model van de University of Southern California zou een recept voor CO₂-opslaand beton hebben gevonden. Het systeem, Allegro-FM, rekende miljarden atomen tegelijk door om veelbelovende materiaalcombinaties op te sporen.
Een Groenlandse haai van ongeveer vijf meter bleek naar schatting 392 jaar oud, weliswaar met een ruime onzekerheidsmarge. Onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen doken in 2016 in die uitzonderlijke levensduur en zochten uit hoe je de leeftijd van zo’n dier kunt bepalen.
Circa twee miljard jaar geleden functioneerde in Oklo, Gabon, een natuurlijke kernreactor vermoedelijk honderdduizenden jaren lang. Toen Francis Perrin in 1972 de sporen ervan herkende, bleek de natuur een kernproces te hebben voortgebracht dat nog altijd vragen oproept.
Aan de oever van het Karatsjajmeer in Rusland liep de straling rond 1990 op tot ongeveer 6 sievert per uur, genoeg voor een dodelijke dosis binnen een uur. Het meer is sinds 2016 afgedekt en dient nu als opslagplaats voor kernafval.